مصطفى النوراني الاردبيلي
494
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
قسمت مورد استفاده اين گياه پوست خشك آن است كه داراى مشتقات آنتراكينون و اثر مسهل بويژه در روده بزرگ است . همچنين ترشح صفرا را تحريك مىكند ، اثر آن با مقادير متوسط خفيف است ، گياه تازه آن ايجاد استفراغ مىكند . معمولًا به شكل عصاره مايع مصرف مىشود . 40 - 20 قطره آن را در آب مىريزند و در شب مىخورند . شربت آن را روزانه 1 - 2 قاشق غذا خورى بندرت به شكل تيزان 300 ميلىليتر آب سرد را روى يك قاشق غذا خورى از پوست كاملًا نرم شده آن را به مدت 10 دقيقه مىجوشانند و بعد مىماند به عنوان مسهل مصرف شود . « 3 » گياه طبى بوردن را توسه سياه چوب پودر و پوناعره و ريواس دهاتى هم مىگويند درختچهاى است كه آن را در جنگلهاى شمال كشور از گيلان تا گرگان مىتوان ديد موارد استعمال آن در درمان يبوست معالجه سودا گال و كچلى با توسه سياه بحران كبد و درمان خونريزى بواسير با توسه سياه است . « 4 » بخش مورد استفاده دارويى آن فقط پوست ساقه اين درختچه است و آنهم نه پوسته خارجى يا اوليه ، بلكه پوست دوم آن بسيار جلادار و مرطوب است . سياه توسه مىتواند به تخليه معده و روده كمك كرده ، دستگاه هاضمه را مجددا به كار عادى خود برگرداند . سياه توسه بهترين گياهى است كه مىتواند براى زنان باردارى كه از يبوست رنج مىبرند ، توصيه كرد ، زيرا كه اين گياه كوچكترين خطرى براى سلامت زن و جنين ندارد . بايد اضافه كرد كه سياه توسه يك داروى مناسب جهت دفع كرم ، فعاليت كبد و تحريك طحال است و ضمنا در درمان بواسير و رفع اختلالات ضعيف گردش خون مؤثر است . استعمال خارجى فرآورده دارويى اين گياه در رفع عوارض انگلى پوست مانند آبسه ، عفونت عادى جلدى و نظاير آنها تأثير دارد . « 1 »
--> ( 3 ) - گياهان دارويى ، پروفسور هانس فلوك ، ص 93 . ( 4 ) - نسخههاى تندرستى ، مهدى نراقى ، ج 1 ، ص 217 . ( 1 ) - صد گياه و هزار درمان ، دكتر حسين عرفانى ، ص 188 .